ปักกิ่ง, 1 ต.ค. (ซินหัว) -- เมื่อไม่นานนี้ โหวเจิงเชียน นักวิชาการประจำสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน และหัวหน้านักวิทยาศาสตร์ประจำภารกิจเก็บตัวอย่างจากดาวอังคารเทียนเวิ่น-3 (Tianwen-3) เปิดเผยว่าจีนวางแผนจัดทำแผนที่ทางธรณีวิทยาของดาวอังคารรุ่นใหม่ให้เสร็จสมบูรณ์ภายในสิ้นปี 2028 เพื่อจำลองอดีตของดาวอังคารในยุคที่มีน้ำมาก และนำเสนอระบบของจีนในการแบ่งยุคสมัยทางธรณีวิทยาของดาวอังคาร

จู้หรง (Zhurong) ยานอวกาศที่จีนส่งไปลงจอดบนดาวอังคารในปี 2021 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจเทียนเวิ่น-1 ได้มอบเบาะแสใหม่เกี่ยวกับประวัติการมีอยู่ของน้ำบนดาวอังคาร โดยดาวอังคารเคยมีมหาสมุทรโบราณขนาดมหึมาอยู่เมื่อราว 3.5 พันล้านปีก่อน และอาจเคยเกิดน้ำท่วมระยะสั้นๆ เมื่อ 1.6 พันล้านปีก่อน ซึ่งการค้นพบเหล่านี้ช่วยเติมเต็มหลักฐานเกี่ยวกับวิวัฒนาการของสภาพภูมิอากาศในอดีตบนดาวอังคาร

โหวระบุว่าแผนที่ฉบับใหม่จะนำเสนอแนวทางการแบ่งยุคทางธรณีวิทยาของดาวอังคารในรูปแบบของจีน โดยปัจจุบันมีการแบ่งยุคสมัยบนดาวอังคารออกเป็น 3 ยุค ไดแก่ โนอาเชียน (Noachian) เฮสเพอเรียน (Hesperian) และอเมซอเนียน (Amazonian) ซึ่งกำหนดโดยอาศัยความหนาแน่นของหลุมอุกกาบาตที่มองเห็นได้บนพื้นผิวมากกว่าการอ้างอิงจากอายุที่แน่นอนตามเวลา จีนจึงตั้งเป้าหมายผลักดันการแบ่งยุคสมัยแบบใหม่ให้ได้รับการยอมรับในระดับสากล

โครงการแผนที่ฉบับใหม่นี้จะใช้ข้อมูลจากภารกิจเทียนเวิ่น-1 เป็นหลัก พร้อมเสริมด้วยข้อมูลจากยานสำรวจดาวอังคารของสหรัฐฯ และองค์การอวกาศยุโรป (ESA) ซึ่งช่วยให้เกิดการบูรณาการข้อมูลในวงโคจรเข้ากับข้อมูลภาคพื้นดิน รวมถึงจะสร้างฐานข้อมูลระดับโลกที่เชื่อมโยงข้อมูลทางกายภาพหลายด้านของดาวอังคาร โดยผสมผสานข้อมูลภาพถ่าย สเปกตรัม เรดาร์ แรงโน้มถ่วง และสนามแม่เหล็ก

ขณะเดียวกันปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะเป็นหัวใจสำคัญในการตีความข้อมูลเหล่านั้น โดยความเชี่ยวชาญของทีมนักธรณีวิทยาจะถูกฝังอยู่ในโมเดลปัญญาประดิษฐ์ขนาดใหญ่แบบกำหนดกฎเกณฑ์เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่สามารถอธิบายได้ ส่วนเทคนิคการให้ความสนใจหลายระดับสเกลจะช่วยให้เกิดระบบสกัดคุณลักษณะของข้อมูลอย่างเป็นลำดับ ตั้งแต่การระบุแร่ธาตุในพื้นที่เฉพาะจนถึงการแบ่งหน่วยทางธรณีแปรสัณฐานในระดับดาวเคราะห์

ทั้งนี้ การจัดทำแผนที่ทางธรณีวิทยาของดาวอังคารฉบับใหม่นี้มีกำหนดแล้วเสร็จภายในสิ้นปี 2028 ประกอบด้วยแผนที่ทางธรณีวิทยาของดาวอังคารในมาตราส่วน 1:5 ล้าน แผนที่พื้นที่ลงจอดมาตราส่วน 1:50,000 และชุดแผนที่เฉพาะเรื่องอีกหลายชุด รวมถึงแผนที่ทางธรณีวิทยาของดาวอังคารฉบับอัจฉริยะฉบับแรกของโลก และต้นแบบสำหรับการจัดทำแผนที่ดวงจันทร์ ดาวศุกร์ และดาวเคราะห์น้อยในอนาคต

หยางจื้อหมิง ผู้อำนวยการสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน กล่าวว่าการจัดทำแผนที่ทางธรณีวิทยานี้ถือเป็นภารกิจหลักของสถาบันฯ ตลอด 70 ปีที่ผ่านมา โดยขอบเขตการทำแผนขยายจากการจัดทำแผนที่ระดับภูมิภาคและระดับชาติไปสู่ดวงจันทร์และล่าสุดคือดาวอังคาร ซึ่งช่วยวางรากฐานทางวิทยาศาสตร์อันมั่นคงให้โครงการสำรวจดาวเคราะห์ของจีนในการตัดสินใจว่าจะมุ่งหน้าไปที่ไหน จะสำรวจอะไร และสำรวจไปทำไม