
(แฟ้มภาพซินหัว : ฝูงวัวออกหาอาหารกินบริเวณริมทะเลสาบไซ่หลี่มู่ในแคว้นปกครองตนเองโป๋เอ่อร์ถ่าลา กลุ่มชาติพันธุ์มองโกล เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน วันที่ 15 ธ.ค. 2025)
ปักกิ่ง, 25 ธ.ค. (ซินหัว) -- วารสารไซเอนซ์ (Science) รายงานว่าคณะนักวิทยาศาสตร์ของจีนและเกาหลีใต้ประสบความสำเร็จในการสร้างแบบจำลองต้นกำเนิด เส้นทางอพยพ และวิวัฒนาการของวัวบ้านในเอเชียตะวันออกอย่างเป็นระบบ ซึ่งถือเป็นการตั้งคำถามต่อสมมติฐานเดิมที่ว่าวัวบ้านมี "แหล่งกำเนิดเดียว"
ผลการศึกษาข้างต้นจากคณะนักวิจัยประจำมหาวิทยาลัยจี๋หลินและสถาบันโบราณคดีหลายแห่งของจีน ร่วมกับมหาวิทยาลัยแห่งชาติโซลของเกาหลีใต้ บ่งชี้ว่าวัวในภูมิภาคเอเชียตะวันออกได้วิวัฒนาการผ่านกระบวนการอันยาวนาน ซึ่งประกอบด้วยการเข้ามาใหม่ของวัวหลายสายพันธุ์และการผสมข้ามสายพันธุ์เข้ากับวัวท้องถิ่นอย่างลึกซึ้ง
คณะนักวิจัยได้บูรณาการตัวอย่างวัวโบราณจากแหล่งโบราณคดีนับสิบแห่งทั่วจีน ซึ่งมีอายุเก่าแก่เกือบ 10,000 ปี จำนวน 166 ตัวอย่าง และประกอบสร้างชุดข้อมูลจีโนมหรือพันธุกรรมวัวโบราณในภูมิภาคเอเชียตะวันออกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและครอบคลุมลำดับเวลามากที่สุดในโลก โดยหลักฐานทางพันธุกรรมเผยว่าเมื่อราว 5,000 ปีก่อน ช่วงปลายยุคหินใหม่ มีการนำวัวสายพันธุ์บอส ทอรัส (Bos taurus) เข้าสู่พื้นที่ลุ่มแม่น้ำเหลือง และเกิดการผสมพันธุ์ข้ามสายพันธุ์กับวัวป่าออรอคส์ (Aurochs) ในท้องถิ่น
ขณะเดียวกันวัวบ้านยุคแรกในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ของจีนมีร่องรอยการส่งต่อพันธุกรรมทั้งจากวัวสายพันธุ์บอส ทอรัสในเอเชียตะวันตก และสายพันธุ์บอส อินดิคัส (Bos indicus) ในเอเชียใต้ โดยตั้งแต่ช่วงปลายยุคสำริดจนถึงยุคเหล็ก วัวเหล่านี้ค่อยๆ แพร่กระจายไปทางทิศตะวันออกเข้าสู่ภูมิภาคแม่น้ำเหลือง ก่อให้เกิดโครงสร้างทางพันธุกรรมของวัวจีนเหนือ ต่อจากนั้นช่วงระหว่างยุคเหล็กจนถึงยุคราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิง มีการผสมผสานระหว่างฝูงวัวตอนเหนือกับฝูงวัวตอนใต้เพิ่มขึ้นจนกลายเป็นรากฐานทางพันธุกรรมของวัวจีนยุคปัจจุบัน
อนึ่ง ผลการวิจัยนี้ถือเป็นการสร้างแผนผังพันธุกรรมของต้นกำเนิดและการแพร่กระจายของวัวในภูมิภาคเอเชียตะวันออกที่มีความครอบคลุมเป็นครั้งแรก ซึ่งมอบข้อมูลเชิงลึกใหม่เกี่ยวกับการอพยพข้ามทวีปของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ การแลกเปลี่ยนเทคโนโลยี และปฏิสัมพันธ์ระหว่างอารยธรรมโบราณ