เซี่ยงไฮ้, 23 ก.ย. (ซินหัว) -- โครงการความร่วมมือเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์อีเอชที (EHT) ระดับนานาชาติ รวมถึงนักดาราศาสตร์จากหอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์เซี่ยงไฮ้ สังกัดสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน เผยภาพใหม่ของหลุมดำมวลยิ่งยวด (supermassive black hole) ใจกลางกาแล็กซี เอ็ม87 (M87) ซึ่งแสดงให้เห็นสภาพแวดล้อมที่มีการเปลี่ยนแปลง พร้อมรูปแบบการโพลาไรซ์ใกล้หลุมดำ

ภาพหลุมดำข้างต้นเผยแพร่ในวารสารแอสโทรโนมีและแอสโทรฟิสิกส์ฉบับล่าสุด โดยหลุมดำมวลยิ่งยวดใจกลางกาแล็กซี เอ็ม87 ซึ่งอยู่ห่างจากโลกประมาณ 55 ล้านปีแสง ถูกบันทึกภาพครั้งแรกในปี 2017 และภาพถ่ายถูกเผยแพร่สู่สาธารณะในปี 2019 นับเป็นครั้งแรกที่มวลมนุษยชาติ "มองเห็น" หลุมดำเป็นครั้งแรก

ในปี 2018 และ 2021 นักวิจัยใช้เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์สังเกตการณ์เทห์ฟากฟ้าเดียวกันอีกครั้ง การค้นพบในครั้งนี้เป็นผลสรุปรวมจากการสังเกตการณ์ทั้งสามครั้ง และแสดงให้เห็นว่าลักษณะสนามแม่เหล็กรอบหลุมดำเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรตลอดหลายปีที่ผ่านมา

การศึกษาพบว่าสนามแม่เหล็กดูเหมือนจะหมุนวนไปในทิศทางหนึ่งในปี 2017 และคงที่ในปี 2018 ทว่าในปี 2021 สนามแม่เหล็กกลับเปลี่ยนทิศและหมุนวนไปในทิศทางตรงกันข้าม การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้บ่งชี้ถึงสภาพแวดล้อมที่มีวิวัฒนาการและเต็มไปด้วยความปั่นป่วน ซึ่งสนามแม่เหล็กมีบทบาทสำคัญในการกำหนดทั้งสสารที่ตกเข้าสู่หลุมดำ และวิธีปลดปล่อยพลังงานสู่ภายนอก

ในการวิเคราะห์ข้อมูลจากเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์อีเอชที ทีมวิจัยยังพบสัญญาณการปลดปล่อยพลังงานจากเจ็ต (Jet) ซึ่งเป็นโครงสร้างลำสสารพลังงานสูงที่พุ่งออกจากรอบหลุมดำ บริเวณใกล้กับฐานเจ็ตของหลุมดำ ที่เชื่อมต่อกับวงแหวนรอบกาแล็กซี เอ็ม 87

โครงสร้างลำสสารดังกล่าวมีบทบาทสำคัญต่อวิวัฒนาการของกาแล็กซี เนื่องจากควบคุมการก่อตัวของดาวฤกษ์และกระจายพลังงานในระดับมหึมา เจ็ตที่ทรงพลังบริเวณกาแล็กซี เอ็ม 87 จึงเป็นห้องทดลองอันโดดเด่นสำหรับศึกษาว่าปรากฏการณ์จักรวาลเหล่านี้ก่อตัวและปลดปล่อยออกมาได้อย่างไร ซึ่งถือเป็นชิ้นส่วนสำคัญของปริศนา

บทความก่อนหน้า

ท่อง 'สถานอนุบาล' แอนทิโลปทิเบต ผ่านสายตาเจ้าตัวเล็กในชิงไห่

บทความถัดไป