อิ๋นชวน, 28 ส.ค. (ซินหัว) -- คณะนักโบราณคดีและนักวิทยาศาสตร์จีนใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยจนยืนยันได้ว่าของเหลวที่คนโบราณบรรจุไว้ใน "หม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียม" อายุกว่า 2,000 ปี คือสุราที่ผลิตจากข้าวฟ่างและข้าวบาร์เลย์ในยุคจ้านกั๋วหรือยุครณรัฐ (475-221 ปีก่อนคริสต์ศักราช) โดยหม้อสัมฤทธิ์ดังกล่าวถูกขุดพบจากหลุมศพแห่งหนึ่งในแหล่งสุสานซ่านเจียปู่ ซึ่งเป็นสุสานสมัยรัฐฉินตั้งอยู่ใกล้กับกำแพงเมืองจีนที่สร้างขึ้นยุครณรัฐ ในเมืองกู้หยวน เขตปกครองตนเองหนิงเซี่ยหุยทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน และมีการขุดพบหลุมศพแล้ว 183 แห่งเมื่อนับถึงปี 2024

หม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมเป็นโบราณวัตถุที่เป็นเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมรัฐฉิน และเชื่อกันว่ามักถูกใช้บรรจุสุรา โดยหม้อใบนี้ถูกพบในสภาพดีและยังคงมีของเหลวอยู่ภายใน แม้ไม่มีฝาปิด แต่ภายในปิดผนึกด้วยผืนผ้า ส่วนภายนอกเคลือบด้วยชั้นโคลนอินทรีย์ ซึ่งเป็นการปิดผนึกสองชั้นแบบโบราณที่ช่วยเก็บรักษาของเหลวปริมาณมากไว้ได้นานกว่า 2,000 ปี นักโบราณคดีจึงใช้มีดผ่าตัดและแหนบที่ผ่านการฆ่าเชื้อค่อยๆ แกะชั้นผนึกออกอย่างระมัดระวัง ก่อนเก็บรวบรวมของเหลวใสสีเขียวอมฟ้าอ่อนที่ไม่มีกลิ่นราว 3,740 มิลลิลิตร พร้อมตะกอนปริมาณเล็กน้อย

เบื้องต้นนักโบราณคดีสันนิษฐานว่าของเหลวภายในอาจเป็นสุราจากรัฐฉินเมื่อราว 2,000 ปีก่อน แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้แน่ชัด จึงมีการนำของเหลวดังกล่าวไปตรวจสอบและวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ โดยคณะวิจัยที่นำโดยเวินรุ่ย ศาสตราจารย์จากคณะมรดกวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยซีเป่ย ใช้เทคนิคการตรวจสอบความแม่นยำสูงหลายวิธี อาทิ การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคอินฟราเรดสเปกโตรสโคปี (Infrared spectroscopy) เครื่องลิควิดโครมาโทกราฟี-แมสสเปคโตรมิเตอร์ (LC-MS) สำหรับวิเคราะห์สารสมรรถนะสูง และการวิเคราะห์ไมโครฟอสซิล

ผลการวิเคราะห์พบสารประกอบโมเลกุลขนาดเล็กมากกว่า 2,000 ชนิดในของเหลวโบราณ โดยเป็นสารประกอบจำนวน 24 ประเภท ซึ่งรวมถึงกรดอินทรีย์ กรดอะมิโน และคาร์โบไฮเดรต และพบกรดอินทรีย์ที่มีการกระจายตัวแบบเดียวกับเหล้าข้าวเหลืองที่ผ่านกระบวนการบ่มเร่ง จึงยืนยันว่าของเหลวดังกล่าวคือสุราที่เกิดจากการหมักธัญพืช อีกทั้งตรวจพบเม็ดแป้งจากข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์จำนวนมากในตัวอย่างที่ขุดพบ รวมถึงยีสต์ปริมาณมากและซากหินพืช (Phytoliths) จากพืชกลุ่มข้าวสาลี ซึ่งบ่งชี้ว่าวัตถุดิบที่ใช้หมักสุราโบราณชนิดนี้คือข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์

การค้นพบครั้งนี้เป็นหลักฐานบ่งชี้ความก้าวหน้าของเทคนิคการหมักและผลิตสุราจากธัญพืชในจีนยุคโบราณ โดยช่วยยืนยันถึงอารยธรรมการผลิตสุราจากธัญพืชที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานของจีน ทั้งยังให้เบาะแสที่มีคุณค่าต่อการศึกษาด้านการเกษตร วัฒนธรรมอาหาร และงานฝีมือในยุคก่อนราชวงศ์ฉิน ซึ่งหมายถึงช่วงเวลาก่อนการสถาปนาราชวงศ์ฉิน (221-207 ปีก่อนคริสตศักราช)