ปักกิ่ง, 11 มิ.ย. (ซินหัว) -- ผลการศึกษาจากทีมนักวิทยาศาสตร์ประจำสถาบันวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมทะเลลึก สังกัดสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์แห่งชาติจีน ร่วมกับมหาวิทยาลัยปิซาในอิตาลี และสถาบันวิทยาศาสตร์โลกแห่งนิวซีแลนด์ในกรุงเวลลิงตัน ได้ค้นพบแหล่งฟอสซิลวาฬและระบบนิเวศซากวาฬบนพื้นมหาสมุทรที่อยู่ลึกที่สุดและมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก บริเวณเขตไดอะแมนตินา (Diamantina Zone) ทางตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทรอินเดีย ณ ความลึกถึง 7,000 เมตร ซึ่งถือเป็น "สุสานวาฬ" ที่ก่อตัวอย่างต่อเนื่องมาอย่างน้อย 5.3 ล้านปี

ซากวาฬตายที่จมลงสู่ก้นทะเลนั้นถือเป็นแหล่งอยู่อาศัยชั่วคราวอันอุดมสมบูรณ์ของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลลึก ตั้งแต่หนอนกินกระดูกจนถึงดาวทะเลหรือปลาดาว โดยปัจจุบันซากวาฬที่เป็นที่รู้จักส่วนใหญ่ถูกค้นพบที่ความลึกไม่เกิน 4,000 เมตร ซึ่งซากวาฬที่ยังไม่สลายหายไปที่ลึกที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกอยู่ที่ความลึก 4,204 เมตร และยังไม่เคยมีรายงานการค้นพบระบบนิเวศซากวาฬที่ยังไม่สลายหายไปจากเขตความลึกฮาดัล (hadal depth) ซึ่งหมายถึงพื้นที่ที่ลึกมากกว่า 6,000 เมตรมาก่อน

ปี 2023 ทีมนักวิทยาศาสตร์ที่นำโดยสถาบันวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมทะเลลึกได้ดำเนินการดำน้ำสำรวจ 32 ครั้ง ด้วย "เฟิ่นโต้วเจ่อ" ยานดำน้ำทะเลลึกแบบมนุษย์ควบคุม ซึ่งประจำอยู่บนเรือวิจัยทั่นสั่ว-1 (Tansuo-1) ของจีน โดยมีการสำรวจพื้นที่เขตไดอะแมนตินาเป็นระยะทาง 1,200 กิโลเมตร และค้นพบซากวาฬที่ยังไม่สลายหายไป 5 แห่ง และแหล่งฟอสซิล 476 แห่ง ณ ความลึก 4,616-7,001 เมตร โดยความหนาแน่นของซากวาฬสูงถึง 759.5 ตัวต่อตารางกิโลเมตร

เผิงเสี่ยวถง ศาสตราจารย์ประจำสถาบันวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมทะเลลึก กล่าวว่าหากนำตัวเลขดังกล่าวไปคำนวณแบบครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดนั้นอาจบ่งชี้ว่ามีซากวาฬในบริเวณดังกล่าวมากกว่า 10 ล้านตัว และในบรรดาซากวาฬที่ยังไม่สลายหายไป มีแห่งหนึ่งประกอบด้วยกระดูกสันหลังของวาฬจะงอย 3 ชิ้น ณ ความลึก 6,789 เมตร ซึ่งถือเป็นระบบนิเวศซากวาฬที่ยังไม่สลายหายไปที่อยู่ลึกที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกข้อมูลมา

ทีมนักวิจัยใช้วิธีการหาอายุด้วยไอโซโทปสตรอนเทียม (strontium isotope) และยืนยันว่าซากฟอสซิลวาฬเหล่านี้มีอายุอย่างน้อย 5.3 ล้านปี หรือสืบย้อนกลับถึงยุคไพลโอซีน (Pliocene) ตอนต้น และในบรรดาซากฟอสซิลเหล่านี้มีทั้งวาฬจะงอยสายพันธุ์ที่ยังไม่สูญพันธุ์ เช่น วาฬจะงอยแอนดรูว์และวาฬจะงอยฟันสายรัด รวมถึงวาฬจะงอยสายพันธุ์ที่สูญพันธุ์แล้ว เช่น สายพันธุ์พเทอโรซีตัส ไดอะแมนตินี (Pterocetus diamantinae) ที่กำหนดขึ้นมาใหม่

ผลการศึกษาระบุว่าเขตไดอะแมนตินาเป็นแหล่งหากินของวาฬจะงอย ซึ่งบางตัวอาจตายระหว่างดำน้ำลึก ขณะพื้นทะเลรูปตัววี (V) กลายเป็นดังกรวยรวบรวมซากวาฬลงสู่ร่องลึก ขณะอัตราการสะสมตัวของตะกอนที่ต่ำมากช่วยให้กระดูกวาฬยังคงอยู่บนพื้นทะเลเป็นเวลานาน ทำให้เขตไดอะแมนตินามีซากวาฬอยู่เป็นจำนวนมาก

ทีมนักวิจัยยังคำนวณผลกระทบด้านคาร์บอน โดยมีการตั้งสมมติฐานว่าวาฬจะงอยหนึ่งตัวมีน้ำหนักเฉลี่ย 2 ตัน และมีไขมันคิดเป็นร้อยละ 25 ของน้ำหนักตัว ดังนั้นซากวาฬราว 10 ล้านตัวอาจกักเก็บคาร์บอนราว 6.7 ล้านตัน ซึ่งเทียบเท่ากับ "หิมะทะเล" หรือการตกสะสมอย่างช้าๆ ของอนุภาคอินทรีย์ขนาดเล็กจากมหาสมุทรชั้นบนสู่ทะเลลึกเป็นเวลาราว 4,700 ปี