
(แฟ้มภาพซินหัว : เด็กๆ ที่ร้านหนังสือแห่งหนึ่งในเมืองสือเจียจวง มณฑลเหอเป่ยทางตอนเหนือของจีน วันที่ 12 เม.ย. 2026)
ปักกิ่ง, 22 เม.ย. (ซินหัว) -- เมื่อวันจันทร์ (20 เม.ย.) จีนได้จัดสัปดาห์การอ่านระดับชาติ ครั้งที่ 1 และการประชุมระดับชาติว่าด้วยการอ่าน ครั้งที่ 5 เพื่อส่งเสริมการก้าวสู่สังคมรักการอ่าน โดยมีกำหนดจัดกิจกรรมต่างๆ ทั่วประเทศตลอดสัปดาห์ ตั้งแต่การบรรยายและงานมหกรรมหนังสือจนถึงการเสวนาและการบริจาคหนังสือ ซึ่งทั้งหมดมุ่งส่งเสริมการอ่านในหมู่สาธารณชน
จีนในฐานะประเทศที่มีอารยธรรมเก่าแก่กว่า 5,000 ปี ได้ให้ความสำคัญกับการอ่านและการเรียนรู้มาอย่างยาวนาน ปัจจุบันรัฐบาลจีนได้ยกระดับการอ่านเป็นยุทธศาสตร์ระดับชาติ บรรจุการอ่านเข้าสู่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติระยะ 5 ปี ฉบับที่ 15 (2026-2030) รวมถึงระบุการอ่านในรายงานการปฏิบัติงานของรัฐบาลติดต่อกัน 13 ปี
รัฐบาลจีนเล็งเห็นว่าการสร้างสังคมอันเป็นมิตรกับการอ่านนั้นสำคัญต่อการเพิ่มพูนการขัดเกลาทางวัฒนธรรมของประชาชนและระดับความก้าวหน้าทางสังคมของประเทศ รวมถึงบ่มเพาะการสร้างสรรค์สิ่งใหม่และความคิดสร้างสรรค์โดยรวมของประเทศอีกด้วย
อ่านได้ทุกที่
จีนได้ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านการอ่านอย่างต่อเนื่อง โดยจีนมีห้องสมุดสาธารณะเข้าฟรี 3,253 แห่งทั่วประเทศ เมื่อนับถึงสิ้นปี 2025 และสร้างห้องสมุดจำนวนมากใกล้บ้านเรือนของประชาชน เช่น ห้องสมุดเขตลี่เซี่ยในเมืองจี่หนาน มณฑลซานตงทางตะวันออกของจีน มีห้องสมุดสาขาตามชุมชน 100 แห่ง ซึ่งมีผู้ใช้บริการสะสมกว่าหนึ่งล้านรายแล้ว
นอกจากห้องสมุดสาธารณะ จีนยังมีพื้นที่การอ่านรูปแบบอื่นๆ เช่น เมืองหนานชางในมณฑลเจียงซีทางตะวันออกของจีนมีห้องอ่านหนังสือสาธารณะเข้าฟรี 111 แห่ง ซึ่งผสานตัวอยู่ตามย่านที่พักอาศัย ใจกลางชุมชน นิคมอุตสาหกรรม สถานีรถไฟใต้ดิน สถานีรถไฟความเร็วสูง และสถานที่ท่องเที่ยว
ข้อมูลสถิติระบุว่าปัจจุบันจีนมีพื้นที่การอ่านในเขตเมืองรูปแบบใหม่มากกว่า 40,000 แห่ง ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงการอ่านได้อย่างสะดวกสบายกว่าเดิม
ขณะเดียวกันพื้นที่การอ่านทั่วจีนมีความเป็นมิตรกับผู้ใช้งานมากขึ้น เช่น หนังสือที่ยืมจากเกสต์เฮาส์ในเมืองโบราณว่านไจ่ของมณฑลเจียงซีสามารถคืนได้ที่ห้องสมุดท้องถิ่น หรือพื้นที่การอ่านท้องถิ่นเมืองสวีโจวของมณฑลเจียงซูทางตะวันออกของจีนเปิดให้บริการพิเศษสำหรับผู้สูงอายุ เช่น แว่นขยายและแว่นสายตายาว
จีนยังบังคับใช้ระเบียบการบริหารจัดการการอ่านทั่วประเทศฉบับแรกเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งกำหนดมาตรการส่งเสริมการอ่าน ยกระดับคุณภาพการบริการการอ่าน และเสริมสร้างระบบสนับสนุน เพื่อวางรากฐานทางกฎหมายในการสร้างสังคมรักการอ่าน
ทั้งนี้ ความพยายามส่งเสริมการอ่านทั่วประเทศตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทำให้อัตราการอ่านโดยรวมของจีนเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 76.3 ในปี 2012 เป็นร้อยละ 82.1 ในปี 2024
หนังสือ vs บอต
ท่ามกลางยุคสมัยที่การเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลและเทคโนโลยีเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว นำสู่การปรับปรุงองค์ความรู้ต่างๆ อย่างว่องไวแบบที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ทำให้การอ่านมีความสำคัญมากกว่าที่เคย แต่คุณค่าที่แท้จริงของการอ่านคืออะไรในวันที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) สามารถแนะนำหนังสือ สร้างหนังสือเสียง และเป็นเพื่อนร่วมอ่าน
ณ การเปิดงานสัปดาห์การอ่านระดับชาติในเมืองหางโจว มณฑลเจ้อเจียงทางตะวันออกของจีน "ม่ายเจีย" นักเขียนนวนิยายชาวจีน สะท้อนความย้อนแย้งประการหนึ่งว่าช่วงเวลากว่าหนึ่งศตวรรษหลังจากรถยนต์คันแรกถูกสร้างขึ้น ผู้คนยังคงเพลิดเพลินกับการวิ่งด้วยเท้าของตัวเอง ซึ่งเหตุผลคือรักษาสุขภาพร่างกายของตัวเอง
ม่ายเจียกล่าวต่อว่ายุคสมัยปัจจุบันที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ วันหนึ่งผู้คนจะปิดหน้าจออุปกรณ์และหันกลับมาอ่านหนังสือ เฉกเช่นเดียวกับที่ผู้คนยังคงเลือกวิ่งด้วยเท้าของตัวเองในยุคสมัยที่มีรถยนต์แล้ว
จางคั่งคั่ง นักเขียนหญิงอีกคน ชี้ว่านักอ่านใช้บัญชีสื่อสังคมออนไลน์ที่น่าเชื่อถือในการคัดเลือกหนังสือที่หวังว่าจะช่วยคลายความสับสนในใจและพัฒนาตัวตนของพวกเขา พร้อมสนับสนุนวิธีการอ่านอย่างการใช้เวลาต่อเนื่องยาวนานหลายชั่วโมงอ่านหนังสือที่มีเนื้อหาสาระเข้มข้น หรือใช้เวลาอ่านโพสต์หรือฟังหนังสือเสียง
จินหยวนผู่ ศาสตราจารย์ประจำคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเหรินหมินแห่งประเทศจีนในกรุงปักกิ่ง เชื่อว่าปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (generative AI) กำลังกลายเป็นผู้ช่วยนักอ่านในการทำงานต่างๆ เช่น สืบค้นข้อมูลภูมิหลัง ตั้งคำถามที่ลึกซึ้ง และขยายขอบเขตความเข้าใจ แต่จะ "ไม่ได้คิดแทนเรา"
จินหยวนผู่เสริมว่าปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ไม่สามารถแทนที่การเรียนรู้พื้นฐานของเด็กๆ ไม่สามารถแทนที่การวิจัยใหม่ๆ ในสาขาต่างๆ และไม่สามารถแทนที่ความมุมานะพยายามสำรวจค้นคว้าทางวิชาการของมนุษย์ได้
เฉินหม่านฉี นักวิจัยประจำสถาบันบัณฑิตสังคมศาสตร์แห่งชาติจีน กล่าวว่าความคิดที่ลึกซึ้งของปัญญาประดิษฐ์ก็เป็นของปัญญาประดิษฐ์ ไม่ใช่ของคุณผู้ใช้งานปัญญาประดิษฐ์ และมีเพียงการอ่านเท่านั้นที่จะทำให้คนเรามีความคิดลึกซึ้งที่เป็นอิสระ มีเพียงความคิดจากการอ่านที่ตกตะกอนอยู่ในจิตใจเท่านั้นที่เป็นของคุณอย่างแท้จริง